facebook
POCYSTERSKI ZESPÓŁ KLASZTORNO-PAŁACOWY W RUDACH
OŚRODEK FORMACYJNO-EDUKACYJNY DIECEZJI GLIWICKIEJ
Polski
English
Deutsch
Française
český
       

O Zespole  >  Historia

V. Historia po sekularyzacji

Edykt sekularyzacyjny królewski komisarz odczytał w obecności trzydziestu dwóch mnichów. Zażądał wydania kluczy, kasy, archiwum, skarbca, opackich insygniów i pieczęci. Zakonnikom nakazano opuszczenie klasztoru, jednakw1814 roku było ich na miejscu jeszcze czternastu, w tym dwóch pozostawionych dla duszpasterskiej obsługi kościoła, funkcjonującego nadal jako świątynia parafialna. Ostatni z członków rudzkiego konwentu zmarł w roku 1856 w Jankowicach, gdzie pełnił funkcję proboszcza.

Rudzki księgozbiór, liczący 10-12 tysięcy woluminów, został częściowo rozparcelowany między śląskie biblioteki, częściowo przekazany na makulaturę. W 1812 roku pełnomocnik rządu Johann Gustaw Büsching wyselekcjonował najcenniejsze rękopisy i księgi dla Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego. Część książek trafiła do gimnazjów w Raciborzu, Opolu i Nysie. W roku 1816 zakończyło swą działalność rudzkie gimnazjum. Nauczyciele i uczniowie przenieśli się do katolickiego gimnazjum w Gliwicach.

Nieruchomości należące wcześniej do opactwa przekazano w 1812 roku pruskiemu ministrowi Wilhelmowi Ludwigowi Georgowi zu Sayn-Wittgenstein. Tworzyły one jeden klucz z ziemskim majątkiem raciborskich klasztorów dominikanów i domikanek oraz tamtejszej kolegiaty. W budynkach poklasztornych w Rudach w latach 1813-14 funkcjonował szpital wojskowy. Dochodzili w nim do zdrowia między innymi śląscy żołnierze oddziałów ochotniczych stworzonych przez majora Lützowa do walki z armią Napoleona. W tym czasie w dawnych dobrach klasztornych przeprowadzono uwłaszczenie chłopów.

W roku 1820 dobra raciborskie, do których należał też dawny majątek rudzkiego opactwa, przekazano landgrafowi Wiktorowi Amadeuszowi von Hessen-Rotenburg, który tym samym stał się jednym z największych posiadaczy ziemskich na Górnym Śląsku. Na swoją rezydencję wybrał on poklasztorny kompleks w Rudach, który musiał prezentować się wciąż imponująco, skoro dwukrotnie – w 1820 i 1822 roku – gościł rosyjskiego cara Aleksandra I. Budynki klasztoru i pałacu opackiego dostosowano do nowej funkcji, a ich otoczenie przekształcono w okazały park. Stąd przez ponad sto dwadzieścia lat przedstawiciele rodu Hohenlohe-Waldenburg-Schillingfürst administrowali rozległymi dobrami przekształconymi w 1821 roku w tzw. księstwo mediatarne.

Po I wojnie światowej, dobra książąt raciborskich doświadczyły skutków konfliktów narodowych, których areną stał się Górny Śląsk. W 1921 roku Rudy zajęte zostały przez polskich insurgentów, którzy zdecydowali się poprzez zbrojne wystąpienie podważyć korzystną dla Niemiec propozycję podziału obszaru plebiscytowego. Zespół poklasztorny jednak nie ucierpiał. Po podziale dokonanym w 1922 roku Rudy znajdowały się po niemieckiej stronie granicy. W czasach narodowego socjalizmu rodzina książęca należała do grona arystokratów niechętnych nowemu systemowi. Nie uchroniło jej to przed konsekwencjami polityki Adolfa Hitlera. We wrześniu 1939 książę dziedzic zginął jako żołnierz jednostek pancernych podczas ataku na Polskę. Jego ciało spoczęło w krypcie kościoła w Rudach.

Według jednej z wersji wydarzeń to właśnie widok nakrytej wojskową flagą ze swastyką trumny syna książęcej pary miał sprowokować żołnierzy Armii Czerwonej do podpalenia kościoła w styczniu 1945 roku. Wydaje się to jednak mało prawdopodobne, z przekazów mieszkańców wynika bowiem, że flagę usunięto tuż po ceremonii pogrzebowej. Zapewne czerwonoarmiści dokonali podpalenia chcąc zamaskować ślady dokonanego uprzednio rabunku. Pożar zniszczył świątynię i rezydencję. Polskie władze ograniczyły się w latach 1947-50 do zabezpieczenia pogorzeliska. Odrestaurowano jedynie kościół, natomiast pozostałą część kompleksu pozostawiono w stanie wypalonej ruiny. Nowy etap w dziejach zespołu pocysterskiego rozpoczął się wraz z przekazaniem budynków i terenu parku diecezji gliwickiej. Uczynił to w roku 1998 w imieniu skarbu państwa ówczesny wojewoda katowicki. Umożliwiło to podjęcie zakrojonej na szeroką skalę rewitalizacji, której pierwszy etap zakończono w roku 2008. Rok później w odnowionych budynkach dawnego klasztoru rozpoczął działalność Ośrodek Edukacyjno-Formacyjny Diecezji Gliwickiej. Również w 2009 roku papież Benedykt XVI podniósł rudzką świątynię do rangi Bazyliki Mniejszej.

Aktualności

12.05.2017 | XXII EDYCJA FESTIWALU ...
.style2 { line-height: 115%; font-family: "Times New Roman", Times, serif; font-size: medium; ...
czytaj dalej  strzalka
12.05.2017 | Colloquium Rudense 13 ...
p.MsoNormal {margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:8.0pt; margin-left:0cm; ...
czytaj dalej  strzalka

Kalendarium

30.04.2015 | Otwarcie Wirydarza
WIęcej o Nocy w Starym Opactwie...
czytaj dalej  strzalka
01.01.2016 | Kalendarium wydarzeń 2016
KALENDARIUM WYBRANYCH WYDARZEŃ  W 2016   01.01        M...
czytaj dalej  strzalka

Księga gości

Pielgrzymi Stowarzysze... napisał(a): Jesteśmy zachwyceni prostotą i pięknem panującym w całym Opactwie. Bardzo dziękujemy ks. Janowi za ciekawe opo...
czytaj dalej  strzalka
Ludwik napisał(a): W ciągu roku jestem w Rudach co najmniej pięć razy za każdym razem to miejsce mnie zachwyca . Przyjeżdżam tu na ...
czytaj dalej  strzalka

Linki

Produkty

Naturalna woda mineralna Rudzka Kroplą pijąc ją wspomagasz odbudowę Pocysterskiego Zespołu Klasztorno-Pałacowego w Rudach czytaj dalej  strzalka